เริ่มธุรกิจ

ขายของที่บ้าน ต้องจดทะเบียนการค้าไหม

ทำความเข้าใจการจดทะเบียนพาณิชย์สำหรับร้านค้าจากบ้าน

หลายคนเริ่มขายของจากที่บ้านแบบเล็ก ๆ ก่อน

มีห้องหนึ่งในบ้านไว้เก็บสินค้า
มีโต๊ะไว้แพคของ
ลูกค้าสั่งผ่าน Facebook, TikTok, LINE หรือเว็บไซต์
พอขายไปเรื่อย ๆ เริ่มมีลูกค้าประจำ ก็เริ่มสงสัยว่า

“แบบนี้ต้องจดทะเบียนการค้าหรือยัง?”

และถ้าต้องจด ขายของที่บ้านต้องไปจดที่ไหน? กรุงเทพกับต่างจังหวัดเหมือนกันไหม?

คำตอบคือ ถ้ากิจการของเราเข้าข่ายพาณิชยกิจที่กฎหมายกำหนดให้ต้องจดทะเบียน ก็สามารถใช้ บ้านเป็นสถานประกอบการ ได้ ไม่จำเป็นต้องมีหน้าร้านใหญ่โต

แต่สถานที่ที่ใช้ยื่นจดทะเบียนจะขึ้นอยู่กับว่า บ้านหรือสำนักงานแห่งใหญ่ของกิจการตั้งอยู่ที่ไหน

จดทะเบียนการค้า หรือ “จดทะเบียนพาณิชย์” กันแน่?

ที่คนทั่วไปเรียกว่า จดทะเบียนการค้า ปัจจุบันเอกสารราชการจะใช้คำว่า “จดทะเบียนพาณิชย์”

การจดทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้หมายความว่าเราต้องตั้งบริษัท

ถ้าขายของในชื่อของตัวเอง ก็สามารถจดทะเบียนพาณิชย์ในฐานะ บุคคลธรรมดา ได้

ตัวอย่างเช่น

นางสาวเอ เปิดร้านขายเสื้อผ้าที่บ้าน
รับออเดอร์ผ่าน Facebook และ TikTok
เก็บสินค้าและแพคของส่งลูกค้าที่บ้าน

กรณีลักษณะนี้สามารถจดทะเบียนพาณิชย์ในชื่อของผู้ประกอบการได้ โดยต้องดูว่ากิจการเข้าข่ายประเภทที่กฎหมายกำหนดให้จดทะเบียนหรือไม่

ขายของที่บ้าน ต้องมีหน้าร้านไหม?

ไม่จำเป็นต้องมีหน้าร้านแบบร้านค้า

บ้านสามารถใช้เป็น สถานประกอบการแห่งใหญ่ ของกิจการได้ หากมีสถานที่ตั้งที่สามารถระบุได้ชัดเจนและมีเอกสารเกี่ยวกับการใช้สถานที่ตามที่นายทะเบียนกำหนด

ดังนั้นคนที่ขายของออนไลน์จากบ้าน เช่น

ไม่ได้แปลว่าไม่มีหน้าร้านแล้วจะจดทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้

หัวใจสำคัญคือ ต้องดูประเภทกิจการและสถานที่ตั้งของสำนักงานแห่งใหญ่

สำหรับการขายสินค้าออนไลน์ กรมพัฒนาธุรกิจการค้ามีหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ด้วย โดยการซื้อขายผ่านเว็บไซต์หรือ Social Media ที่เป็นการทำการค้าตามปกติอยู่ในหลักเกณฑ์ที่ต้องพิจารณาจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์เช่นกัน

ถ้าอยู่กรุงเทพฯ ต้องไปจดที่ไหน?

สำหรับคนที่ บ้านหรือสถานประกอบการแห่งใหญ่ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร

สามารถยื่นจดทะเบียนพาณิชย์ได้ที่

1. สำนักงานเขต

ให้ไปที่ ฝ่ายปกครองของสำนักงานเขต ที่บ้านหรือสถานประกอบการตั้งอยู่

ตัวอย่างเช่น

บ้านอยู่เขตลาดกระบัง
→ ติดต่อสำนักงานเขตลาดกระบัง

บ้านอยู่เขตบางเขน
→ ติดต่อสำนักงานเขตบางเขน

กรุงเทพมหานครมีสำนักงานเขตทั้งหมด 50 เขต และสำนักงานเขตแต่ละแห่งมีหน้าที่รับจดทะเบียนพาณิชย์สำหรับสถานประกอบการที่ตั้งอยู่ในพื้นที่รับผิดชอบของเขตนั้น

2. สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กรุงเทพมหานคร

อีกช่องทางหนึ่งคือ สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง สำนักการคลัง กรุงเทพมหานคร ซึ่งรับจดทะเบียนพาณิชย์สำหรับสถานประกอบการที่ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานครเช่นกัน

ข้อมูลจากกรุงเทพมหานครระบุช่องทางติดต่อสำนักงานเศรษฐกิจการคลังไว้ที่ 02-224-1916 และ 02-225-1945

นอกจากนี้ กรุงเทพมหานครยังมีระบบ BMA OSS สำหรับบริการภาครัฐออนไลน์บางประเภท และมีข้อมูลบริการเกี่ยวกับทะเบียนพาณิชย์ผ่านระบบดังกล่าวด้วย

ถ้าอยู่ต่างจังหวัด ต้องไปจดที่ไหน?

ตรงนี้หลายคนเข้าใจผิดว่า ต้องไปกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) จังหวัดนั้น ๆ

จริง ๆ แล้วโดยหลัก ไม่ได้ไป DBD จังหวัดเพื่อจดทะเบียนพาณิชย์ทั่วไป

ให้ดูว่า บ้านหรือสถานประกอบการตั้งอยู่ในเขตการปกครองของหน่วยงานท้องถิ่นไหน

โดยทั่วไปจะติดต่อที่

กฎหมายกำหนดให้สำนักงานทะเบียนพาณิชย์ในพื้นที่รับจดทะเบียนตามที่ตั้งของสำนักงานแห่งใหญ่ และระบบทะเบียนพาณิชย์มีสำนักงานทะเบียนพาณิชย์ของเทศบาลและ อบต. สำหรับพื้นที่ที่อยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานเหล่านั้น

ตัวอย่าง

ถ้าบ้านอยู่จังหวัดเชียงราย

บ้านอยู่ในเขตเทศบาล
→ ติดต่อเทศบาลที่รับผิดชอบพื้นที่นั้น

ถ้าบ้านอยู่นอกเขตเทศบาลและอยู่ในพื้นที่ อบต.

→ ติดต่อ อบต. ที่รับผิดชอบพื้นที่นั้น

ถ้าอยู่เมืองพัทยา

→ ติดต่อเมืองพัทยา

ดังนั้น ไม่ใช่แค่รู้ว่าตัวเองอยู่จังหวัดอะไร แต่ต้องรู้ด้วยว่าที่ตั้งบ้านอยู่ในเขตเทศบาลหรือ อบต. ไหน

เอกสารที่ต้องเตรียม มีอะไรบ้าง?

สำหรับการจดทะเบียนพาณิชย์ในฐานะ บุคคลธรรมดา เอกสารหลัก ๆ ที่ควรเตรียม ได้แก่

เอกสารพื้นฐาน

กรณีใช้บ้านของตัวเองเป็นสถานประกอบการ เอกสารเกี่ยวกับสถานที่อาจแตกต่างกันตามข้อเท็จจริงและหน่วยงาน เช่น หลักฐานแสดงสิทธิในสถานที่

ถ้า บ้านไม่ใช่ของเรา เช่น เช่าบ้าน หรือใช้บ้านพ่อแม่ อาจต้องมี

สำนักงานเขตกรุงเทพมหานครระบุเอกสารเกี่ยวกับสถานที่และหนังสือยินยอม/สัญญาเช่าไว้สำหรับกรณีดังกล่าว

ถ้าให้คนอื่นไปทำแทน

ต้องเตรียม

เอกสารที่ใช้จริงอาจแตกต่างกันเล็กน้อยตามลักษณะกิจการและพื้นที่ ดังนั้นถ้าไม่แน่ใจ โทรถามสำนักงานที่จะไปยื่นก่อน จะดีที่สุด

จดทะเบียนพาณิชย์กี่บาท?

ค่าธรรมเนียม จดทะเบียนพาณิชย์ตั้งใหม่ 50 บาท

ส่วนการทำรายการอื่น ๆ เช่น เปลี่ยนแปลงรายการหรือยกเลิก จะมีค่าธรรมเนียมตามประเภทของรายการ

เรียกได้ว่าเป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่สูงเลย

สิ่งที่ควรระวังมากกว่าค่าธรรมเนียม คือ การเตรียมเอกสารไม่ครบแล้วต้องเสียเวลาไปหลายรอบ

ต้องจดภายในกี่วัน?

โดยหลักต้องยื่นคำขอจดทะเบียนพาณิชย์ ภายใน 30 วันนับแต่วันที่เริ่มประกอบกิจการ สำหรับกิจการที่อยู่ในประเภทที่กฎหมายกำหนดให้จดทะเบียน

เพราะฉะนั้นไม่ควรรอจนขายมาหลายปีแล้วค่อยคิดว่า

“เดี๋ยวค่อยไปจดก็ได้”

ถ้ากิจการเข้าข่ายต้องจดทะเบียน ก็ควรดำเนินการให้ถูกต้องตั้งแต่เริ่มต้น

แล้วถ้าขายของออนไลน์ล่ะ?

อันนี้ต้องแยกเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

การขายผ่าน

ไม่ได้ทำให้กิจการกลายเป็น “ไม่ต้องจดทะเบียน” โดยอัตโนมัติ

กรมพัฒนาธุรกิจการค้ามีแนวทางว่าการซื้อขายสินค้า/บริการผ่านอินเทอร์เน็ต รวมถึงการซื้อขายผ่าน Social Media ที่ทำการค้าเป็นปกติ เข้าข่ายพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

ดังนั้นคนที่ขายของจากบ้านและขายผ่านออนไลน์ ควรเช็กทั้ง

“กิจการของฉันต้องจดทะเบียนพาณิชย์หรือไม่?”

และ

“ต้องจดในลักษณะพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ด้วยหรือไม่?”

อย่าใช้แค่คำว่า “ขายออนไลน์” แล้วสรุปเองว่าไม่ต้องจด

สรุปง่าย ๆ กรุงเทพฯ กับต่างจังหวัด

อยู่ที่ไหนติดต่อที่ไหน
กรุงเทพมหานครสำนักงานเขตที่สถานประกอบการตั้งอยู่
กรุงเทพมหานครสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กทม.
ต่างจังหวัดในเขตเทศบาลเทศบาลที่รับผิดชอบพื้นที่
ต่างจังหวัดนอกเขตเทศบาลอบต. ที่รับผิดชอบพื้นที่
เมืองพัทยาเมืองพัทยา

หลักสำคัญคือ จดทะเบียนตามที่ตั้งของสำนักงานแห่งใหญ่ ไม่ใช่เลือกสำนักงานที่ไหนก็ได้ตามความสะดวก

ก่อนออกจากบ้าน เช็ก 5 อย่างนี้ก่อน

ถ้าจะไปจดทะเบียนพาณิชย์พรุ่งนี้ แนะนำให้เตรียมแบบนี้

1. บัตรประชาชน

2. ทะเบียนบ้าน

3. เอกสารเกี่ยวกับสถานที่ตั้งบ้าน/ร้าน

4. ถ้าบ้านไม่ใช่ของตัวเอง เตรียมหนังสือยินยอมจากเจ้าของบ้าน

5. โทรถามหน่วยงานที่จะไปก่อน

โดยเฉพาะคนที่ขายของออนไลน์ เพราะรายละเอียดเอกสารอาจเพิ่มขึ้นตามประเภทกิจการและลักษณะการขาย

จดทะเบียนพาณิชย์แล้ว ไม่ได้แปลว่า “จบเรื่องภาษี”

อันนี้สำคัญมาก

จดทะเบียนพาณิชย์ ≠ จดบริษัท ≠ เสียภาษีแบบเดียวกันทุกคน

การจดทะเบียนพาณิชย์เป็นเรื่องหนึ่ง ส่วนเรื่องภาษีเงินได้ การยื่นแบบ ภาษีมูลค่าเพิ่ม และภาษีอื่น ๆ เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ดังนั้นคนที่ขายของจากบ้านควรแยกให้ออกว่า

ทะเบียนพาณิชย์ = แจ้งการประกอบพาณิชยกิจ

ภาษี = หน้าที่ทางภาษีของผู้มีรายได้

สองเรื่องนี้เกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

ถ้าขายของที่บ้าน เริ่มต้นยังไงดี?

ถ้าเพิ่งเริ่มขายและอยากทำให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น ลำดับง่าย ๆ คือ

1. เช็กก่อนว่ากิจการของเราต้องจดทะเบียนพาณิชย์หรือไม่

↓

2. กำหนดสถานประกอบการแห่งใหญ่

ถ้าขายจากบ้าน ก็ใช้บ้านเป็นสถานประกอบการได้ตามหลักเกณฑ์

↓

3. เตรียมเอกสารเจ้าของกิจการและเอกสารสถานที่

↓

4. ติดต่อสำนักงานเขต / เทศบาล / อบต. ตามพื้นที่

↓

5. จดทะเบียนพาณิชย์

↓

6. จัดระบบบัญชีและเอกสารการขายตั้งแต่แรก

ข้อสุดท้ายนี่สำคัญมากสำหรับคนขายออนไลน์ เพราะยิ่งขายนาน จำนวนออเดอร์ยิ่งเยอะ ถ้าปล่อยให้เอกสารกระจัดกระจายตั้งแต่แรก วันหนึ่งต้องมานั่งรวบรวมย้อนหลังจะเหนื่อยกว่าการจัดระบบตั้งแต่ต้นมาก

สรุป

ขายของที่บ้านก็จดทะเบียนพาณิชย์ได้

ไม่จำเป็นต้องมีหน้าร้านใหญ่ และไม่จำเป็นต้องตั้งบริษัทก่อน

ถ้าอยู่ กรุงเทพฯ ให้ติดต่อสำนักงานเขตที่บ้านหรือสถานประกอบการตั้งอยู่ หรือสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กทม.

ถ้าอยู่ ต่างจังหวัด ให้ติดต่อเทศบาลหรือ อบต. ที่รับผิดชอบพื้นที่ของสถานประกอบการ และถ้าอยู่เมืองพัทยาให้ติดต่อเมืองพัทยา

ค่าจดทะเบียนตั้งใหม่โดยทั่วไป 50 บาท และกิจการที่เข้าข่ายต้องจดควรยื่นภายใน 30 วันนับจากวันที่เริ่มประกอบกิจการ

และสำหรับคนขายออนไลน์ อย่าลืมเช็กเรื่อง ทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ เพิ่มเติมด้วย เพราะการขายผ่านเว็บไซต์หรือ Social Media อาจเข้าหลักเกณฑ์ดังกล่าว

แหล่งข้อมูล: กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และกรุงเทพมหานคร